Hoe stel je een zienswijze op?

Tips voor het opstellen van een zienswijze met behulp van AI

Alle overheden stellen Omgevingsvisies op

Vanwege de ‘samen optrekken’ campagne van Marianne Zwagerman is er veel aandacht voor de Omgevingsvisie van Utrecht en over het Utrechts Programma voor het Landelijk Gebied.

Echter, dit soort beleidsdocumenten zijn niet beperkt tot de provincie Utrecht. Nadat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is getreden, worden alle voorgaande ruimtelijke plannen vervangen. Sindsdien zijn Rijk, provincies en gemeentes druk bezig Omgevingsvisies op te stellen. Op Rijksniveau gaat het om de nieuwe Nota Ruimte.

Hoe ziet de Omgevingsvisie in jouw provincie of gemeente er uit? Ik raad aan om in de provincie en gemeente waar je woont kijken wat de status is, en zo mogelijk daar ook een zienswijze in te dienen.

Mocht dat niet meer mogelijk zijn, dan zijn er waarschijnlijk nog kansen voor nog inspraak of participatie. Abonneer je op de gemeentelijke of provinciale nieuwsbrief, of op officiële bekendmakingen.

Is de visie al bekrachtigd, dan wordt deze nu door ambtenaren in programma’s uitgewerkt. Volg de vergaderingen in betreffende commissies daarover, en ga inspreken of dien je commentaar in. Houd ook de Omgevingsplannen in de gaten, die vertalen de visie en programma’s in juridisch bindende regels.

Tips voor het opstellen van zienswijzen

Ik ontvang veel verzoeken met de vraag om een voorbeeld zienswijze te delen, of om tips te geven voor het schrijven van eens zienswijze. Hoewel ik bijzonder terughoudend ben met het gebruik van AI, ik vind het onbetrouwbaar en doe liever mijn eigen onderzoek, is het in dit geval, voor de gemiddelde inwoner die geen tijd heeft om honderden pagina’s aan beleidsdocumenten door te nemen een handig gereedschap.

Hier zijn enkele tips voor vragen die je kunt stellen bij het opstellen van je zienswijze.

1. Start

De AI geeft vaak gewenste antwoorden. Beging met een neutrale vraag: ‘Ik wil een zienswijze indienen. Analyseer dit document’. Ga daarna pas doorvragen.

Beleidsdocumenten zijn vaak geschreven in ondoorgrondelijk ambtelijk jargon. Vraag door: wat betekent dit concreet, in de praktijk? Hoe ziet mijn straat er uit als de plannen doorgaan? Zijn er dan nog boeren? Mag ik nog auto rijden?

2. Belangrijke aandachtspunten

Hoewel Nederland officieel een decentrale eenheidsstaat is, waarin de decentrale overheden autonome posities in mogen nemen, lijken de Omgevingsvisies op alle niveaus bijzonder veel op elkaar. Overeenkomsten in de visies met grote gevolgen voor vrijheid zijn:

· Energiebeleid en Energietransitie

De energietransitie loopt vast.
Voor wind op land zijn er geen rechtsgeldige normen
Het net zit vol, er is geen ruimte voor meer zon en wind.
Desondanks zijn er plannen voor aardgasvrije wijken – met het risico dat mensen en bedrijven zonder energie komen te zitten

· Mobiliteit

Veel steden willen van de auto af, door het weren van benzine auto’s, ‘slimme toegang’, weghalen van parkeerplaatsen, of hoge kosten te heffen voor parkeren en meer.

· Smart city infrastructuur

Toename van dataverzameling in de openbare ruimte. Hoe wordt rekening gehouden met de AVG? Hoe wordt privacy bewaakt? Met welke partijen wordt data gedeeld? Wie verdient eraan?

· 15 minuten stad

Hoe ziet dat er uit? Hoe wordt persoonlijke bewegingsvrijheid bewaakt?

· Wonen

Voor welke groepen worden huizen gebouwd? De oorspronkelijke bevolking Nederland groeit niet meer.

· Natuur

De landelijke opgave is om 40% van het land voor ‘natuur’ opzij te zetten. Ten koste van welke andere activiteiten?

· MER, milieu en gezondheid

Wat zijn de gevolgen voor de volksgezondheid van de plannen in de Omgevingsvisie? Is dit, in het kader van het voorzorgsbeginsel, afdoende onderzocht?

Toename van elektromagnetische velden (EMV), zowel door elektrificatie vanwege de energietransities, als door uitrol van het vijfde generatie telecomnetwerk die dient op ‘internet of things’ en smart city infrastructuur te ondersteunen. Veel boeren bedrijven hebben al last van zwerfstromen.

Toename van laagfrequent en infrasoon geluid door grootschalige plaatsing van windturbines en installeren van warmtepompen.

Chemische vervuiling door windturbines en gevolgen voor gezondheid

Wat zijn de gevolgen voor het milieu:

Van het lekken van bisfenol A (bpa) en andere chemicaliën door windturbines? In het kader van het voorzorgsbeginsel dienen metingen te worden verricht. Volgens de efsa is er geen veilige drempelwaarde voor bpa, deze stof zou dus niet in het milieu terecht mogen komen.

Beleid stelt dat ‘bodem en water sturend’ zijn. Hou verhoudt zich dit tot mogelijke vervuiling van oppervlakte water door het lekken van chemicaliën door zowel windturbinebladen en zonnepanelen?

· Uitbreiding van terreinen voor defensie

Hoe verhoudt zich dit tot wonen, natuur, geluidsnormen, luchtvervuiling?

Onder welk recht vallen NAVO troepen die hier gestationeerd zijn? Welke bevoegdheden hebben zij? Mogen zij ingezet worden in (vermeende) noodsituaties?

· Publiek-private samenwerking

Vaak zijn de winsten voor bedrijven, en als de zaak vastloopt mag de burger betalen. Hoe is de governance geregeld? Hoe is geborgd dat een ppp samenwerking nog steeds volgens algemene beginselen van behoorlijk bestuur verloopt?

· Samenwerking in regio’s

In welke en in hoeveel regio’s wordt samengewerkt voor de uitvoering van de Omgevingsvisie? Hoe blijft lokale autonomie gewaarborgd in regionale samenwerkingen?

· Financiering

Hoe gaan de projecten die uit de Omgevingsvisie voortvloeien gefinancierd worden? Gaat de WOZ nog verder omhoog?

· Democratische borging

Wie heeft er gekozen voor deze ingrijpende veranderingen van onze leefomgeving? Wanneer is daar een breed landelijk debat over gevoerd?

3. Fundamentele gevolgen

Wat zijn de gevolgen van het uitvoeren van de Omgevingsvisie op:

· Voedselzekerheid

Natuur gaat ten koste van boeren

· Privacy

· Eigendomsrecht

Veel plannen jagen de burger dermate op kosten dat dit recht in het geding komt

· Ondernemersvrijheid

Wet- en regelgeving jagen de ondernemers dermate op kosten dat winstgevend ondernemen onmogelijk wordt

Tot slot: stel vragen over je eigen prioriteiten. Hoe wil jij dat jouw leefomgeving er in de komende decennia uit gaat zien? Wat wil je niet?

Gemeenteraadsverkiezingen

De gemeenteraadsverkiezingen komen er aan.

Wat zijn de standpunten van de partijen op de onderwerpen die jij belangrijk vindt in jouw gemeente?

Kijk niet alleen naar de beloften, kijk vooral naar het stemgedrag.

Voor actuele verslaggeving over de Grote Verbouwing van Nederland, volg Koers 2030