Ontwerp-Nota Ruimte legt afbraak van Nederland in een visie vast
Zienswijze op Ontwerp- Nota Ruimte
Introductie
Op 26 september heeft minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Mona Keijzer de Ontwerp-Nota Ruimte naar de Tweede Kamer gestuurd. De Nota Ruimte is de Omgevingsvisie voor Nederland tot 2050. Het legt in grote lijnen de plannen vast voor de ruimtelijke ordening in een juridische bindend document. Op basis van dit document gaan ambtenaren bij het Rijk, de provincie en gemeenten programma’s uitwerken om invulling te geven aan de visie.
Er kan tot 15 december 2025 gereageerd worden op het beleidsdocument. Daarna worden de zienswijzen verwerkt en de Nota Ruimte vastgesteld.
***
Ik had geen tijd voor een uitgebreid artikel, daarom een puntsgewijze kritiek.
***
De Ontwerp-Nota Ruimte is geen visie, maar een vergaarbak van onhaalbare wensen en doodlopende wegen.
Wanneer er aan deze visie uitvoering wordt gegeven zijn er geen gangbare boeren meer in Nederland en is de visserssector opgeheven. Dit is een groot risico voor de voedselzekerheid.
De deïndustrialisering van Nederland versnelt: de maakindustrie, de chemie en het MKB vluchten weg, of gaan failliet. Nog sneller dan nu het geval is.
Bijna alle bewoners wonen in grote steden, waar men niet meer met een benzineauto de stad in mag rijden.
Essentiële informatie die ontbreekt in de Ontwerp-Nota :
· Er is geen berekening van het aantal hectares dat nodig is om invulling te geven aan alle opgaven. Dat terwijl Keijzer stelt dat voor het uitvoeren van de ruimtelijke opgaven twee tot drie keer de oppervlakte van Nederland nodig is.
· Er ontbreekt een inschatting van de financiële kosten die met het uitvoeren van de ruimtelijke plannen gemoeid zijn. Is deze ‘verbouwing van Nederland’ überhaupt betaalbaar?
· De uitvoeringsagenda ontbreekt, daardoor is het niet mogelijk de uitvoerbaarheid en haalbaarheid van de visie te beoordelen.
· Er zijn heel veel ruimtelijke opgaven – ruimte voor natuur, de energietransitie, defensie, nieuwe huizen - die niet passen binnen de beschikbare grond. Dat vraagt om een hectare berekening, maar ook om duidelijk prioritering. Deze ontbreekt. Het risico is dat onmogelijke opgaven op het bord van provincie en gemeenten worden geschoven, die daarin vervolgens vastlopen.
· De oplossing is gemengde functies? Wapen opslag in natuurgebieden, en koeien mogen grazen onder windturbines die bisfenol A en andere chemicaliën lekken? De keuze voor gemengde functies impliceert grote inbreuken op eigendomsrecht.
Voedselzekerheid
Linksom of rechtsom, de ruimtelijke opgaven voor natuur, energie, leger, woningbouw, infrastructuur en meer gaat boeren land kosten. Veel land. Maar, geen zorgen, want “Er komt een afwegingskader voor het onttrekken van landbouwgrond” (p.236). Deze wordt niet juridisch geborgd, want dat zou anders wel eens voor vertraging kunnen zorgen in procedures. PAS-melders hebben kunnen merken hoe betrouwbaar niet geborgde toezeggingen van de overheid zijn.
Wat kunnen boeren nog, als ze niet onteigend zijn? Daar noemt de Nota twee ontwikkelrichtingen:
· Grondgebonden landbouw. Extensiveren. Dat klinkt mooi, maar er zit geen verdienmodel in, ze gaan dan failliet. De consument is niet bereid om een meerprijs te betalen en de wereldmarkt produceert tegen bodemprijzen.
· Extreme intensivering: ‘gebouwgebonden landbouw’.
o Verticale landbouw kan nog slechts een heel beperkt aantal (gmo) gewassen telen in chemische badjes onder kunstlicht. De faciliteiten hebben enorme hoeveelheden energie nodig. Meerdere bedrijven gingen op de fles toen de energieprijzen door het dak gingen.
o Gebouwgebonden veeteelt? Wat betekent dat voor diervriendelijkheid? In elk geval zien we dan geen koeien meer in de wei.
· Wat is het gevolg van deze beleidskeuzes? Het lijkt erop dat gewoon boeren niet mogelijk blijft.
Wat betreft de vissers: Volgens de visie in de Nota gaat de industrialisering van de zee door, én worden de natuuropgaven de door de EU zijn opgelegd (30% van de zee) uitgevoerd. Voor vissers zal er dan geen ruimte overblijven.
Voedselzekerheid staat aangemerkt als maatschappelijk belang, maar het is op geen enkele manier geborgd. Wanneer het werkelijk een prioriteit is, dan moet een inschatting gemaakt worden van het aantal hectare dat nodig is voor voedselzekerheid. Deze grond mag dan niet voor andere opgaven gebruikt worden.
Doodlopende weg: de energietransitie
· “Als het gaat om nieuwe opweklocaties op land, geven we tot 2030 prioriteit aan verzilveren van de biedingen uit de Regionale Energiestrategieën (RES)”p. 264
Het originele RES bod, de opgave van het Klimaat akkoord, is al behaald. Geldige windturbinenormen ontbreken sinds 2021. Uitrol van wind op land en zonneparken zorgen in het hele land voor problemen en onrust. Zon en wind op land dragen minimaal bij aan de totale energiebehoefte (minder dan 10%). Deze technologieën zijn niet geschikt om een geavanceerde samenleving van energie te voorzien.
· Door met de Wind op Zee, ondanks dat investeerders zich terugtrekken.
· Investeringen van ten minste 200 miljard voor het verzwaren van het net om weersafhankelijke stroom te accommoderen.
o Hoe wordt rekening gehouden met ‘water en bodem sturend’ bij de aanleg van alle kabels in de bodem?
o Wat zijn de gevolgen voor mens en milieu van de toename van elektromagnetische veldsterkten (EMV) als gevolg van de energietransitie?
· Door met waterstof, ondanks dat verschillende experts al aangeven dat het een onhaalbare zaak is.
· De energietransitie is onbetaalbaar, en leidt nu al tot deïndustrialisering.
Volgens de AcM, (autoriteit Consument en Markt), toezichthouder van de verdeling van kosten van het energienet over haar gebruikers, zal de energierekening toe gaan nemen naar 150% tot 180% in 2030 en met 220% tot 350% in 2050. Het jaar 2025 is als nulmeting genomen (100%) https://www.acm.nl/system/files/documents/ontwikkeling-netkosten-tot-en-met-2050-en-de-kostenverdeling-via-nettarieven.pdf
· Wat is de sociaal-economische impact van deïndustrialisering?
Zie voor uitgebreide uitleg hoofdstuk 8 het Windmolendrama: Clintel I Bol.com I Bruna I pdf
Of lees het interview dat in HP de Tijd verscheen: https://reportersonline.nl/weg-met-windmolens/
Natuuropgaven
· “Hoewel natuurwaarden soms te realiseren zijn zonder een extra ruimtevraag, kunnen we er niet omheen dat, naast bijvoorbeeld woningbouw of defensie, er ook een ruimtelijke opgave ligt op het gebied van natuur. Die opgave volgt uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn en de Natuurherstelverordening, die doelen stellen voor 2030 en daarna” (p.240).
· Deze opgaven behelzen minstens 40% van het land voor 2030. In die gebieden is er geen mogelijkheid tot economische activiteit. Ze komen onder beheer van TBO’s zoals Staatsbosbeheer.
· Vanwege de Nederlandse invulling van EU natuuropgaven zit het land op stikstofslot.
· Invulling geven aan het opzij zetten van 40% van het land voor natuur in een dichtbevolkt land als Nederland is waanzin. In een echte visie gaan mens en natuur samen.
Woningbouw
· Een speerpunt van het verbouwingsbeleid dat niet te maken heeft met een ‘transitie’, is het bouwen van huizen om het schrijnende woningtekort op te lossen. Dat woningtekort heeft vele oorzaken, maar kan niet los worden gezien van de massa-immigratie. Voor 2050 zullen er 1,65 miljoen nieuwe huizen bijgebouwd moeten worden, is in de Ontwerp-Nota van Keijzer te lezen. Zouden we die huizen nodig hebben, wanneer er onder de kabinetten Rutte geen 1,5 miljoen migranten waren binnengelaten, en wanneer de bevolking naar schatting vanwege diezelfde migratie, niet met nog eens twee miljoen mensen zou toenemen? De oorspronkelijke bevolking groeit niet. Het aantal kinderen dat geboren wordt, ligt onder de vervangingsratio. Wanneer we schaarse ruimte vrijmaken voor huizenbouw, is dat voor een groot gedeelte om migratie te accommoderen.
· Een echte visie richt zich op een asielstop en een remigratieprogramma, en kijkt dan hoeveel woningen er nog nodig zijn.
· Woningbouw voor het accommoderen van migratie zou ook vanuit de lens van duurzaamheid bekeken moeten worden (OW art. 1.3). Het basis idee van duurzame ontwikkeling is dat het natuurlijk draagvlak niet overschreden wordt. Hoeveel land, water, energie, voedsel en huizen zijn er nodig voor de huidige populatie? Dat zou als uitgangspunt genomen moeten worden bij het maken van beleidskeuzes (AwB 3.2).
Ruimte voor defensie
De Nota houdt rekening met grote uitbreiding van ruimte voor defensie.
Waarvoor is die ruimte nodig? Rusland wint in een paar jaar al nauwelijks terrein in de Oekraïne. Europa staat vol kernwapens. Rusland heeft de manschappen helemaal niet om de EU te bezetten. Rusland is heel duidelijk over hun doelen: geen kernwapens op hun onverdedigbare grenzen, en geen verdere uitbreiding van de Navo, zoals aan Gorbatsjov was toegezegd toen hij instemde met de hereniging van Duitsland.
Confrontaties in Westerse landen gebeuren veelal clandestien, via bijv. cyberaanvallen of cognitieve oorlogsvoering – niet kinetisch. Daar voor is niet meer land nodig, maar technische en gedragswetenschappelijke kennis.
Betekent het uitbreiden van defensie locaties ook de permanente aanwezigheid van Navo troepen? Die vallen niet onder Nederlands recht.
Uitvoering in regio’s?
De Nota hanteert het motto dat “elke regio telt”. Het woord ‘regio’ komt maar liefst 1197 voor in het document. Zonder deze duidelijk te definiëren. Nederland heeft maar liefst meer dan 1200 regionale samenwerkingsverbanden. Overleggen vinden dan plaats buiten de geijkte structuur van Rijk, Provincie en Gemeente.
Waarom de nadruk op regio’s? Wanneer er wordt gekozen om bestuurlijke processen buiten het huis van Thorbecke in te richten, dienen daar ook de algemene beginselen van behoorlijk bestuur ingericht te zijn. Wat is het toezicht op deze regio’s?
Democratische borging
De meeste mensen hebben geen flauw idee van de ‘grote verbouwing van Nederland’ waar we midden in zitten. Voor het vaststellen van een dergelijke visie voor Nederland is veel meer nodig dan de participatietrajecten die nu zijn ingezet.
Waarom horen we niets over dit onderwerp in de media? Waarom maakt het geen deel uit van het nationaal debat?
Voor het invoeren van een visie van deze omvang is op zijn minst een referendum nodig.
Nederland zal herkenbaar blijven, is in de Nota te lezen. Onzin. Wanneer je het land twee tot drie keer om verbouwt, zal het daarna onherkenbaar en onherstelbaar veranderd zijn.
Alles samengenomen:
Als de Visie die in deze nota is vastgelegd wordt uitgevoerd leidt dat tot:
· Het opheffen van de landbouwsector met enorme risico’s voor voedselzekerheid,
· Verdergaande deïndustrialisatie – teloorgang van het MKB, de maakindustrie, chemie - met alle gevolgen van dien.
Wat zijn de gevolgen voor de economie, welvaart, werkgelegenheid?
***
De visie is hier te downloaden:
Indienen van een zienswijze
Iedereen kan een zienswijze indienen. De zienswijze is vormvrij.
https://inspraaknotaruimte.nl/
***
Gerelateerd: De grote verbouwing van Nederland rolt gewoon door
‘nota ruimte’ bepaalt hoe ons land eruit gaat zien, maar niemand heeft er aandacht voor
degroteverbouwingvannederland.substack.com/p/de-grote-verbouwing-van-nederland
***
Voor actuele verslaggeving over de Grote Verbouwing van Nederland, volg Koers 2030
Dank Elze! Mooi op tijd voor ons symposium Terug naar Onze Toekomst!
Het ontbreekt in de politiek wel vaker aan visie. En zeker de inrichting van ons landschap is kind van de rekening. We zijn druk met het beschermen van de natuur, duurzaamheid en energietransitie maar niemand lijkt iets te geven om ons landschap. Belangrijke vragen worden niet gesteld. Onze mening wordt al helemaal niet gevraagd. Bijvoorbeeld, kerncentrale op een klein oppervlak of heel veel zonneweides en windmolens op een heel groot oppervlak met horizonvervuiling. Toevallig hoorde ik op de radio een discussie over Moerdijk. Het dorp moet weg. De spreker zei terecht dat die keuze een gevolg is van de manier waarop je naar de wereld kijkt. Maar zou het ook anders kunnen en wat zijn dan de consequenties. En dan bedoel ik echt anders, een andere keuze en niet alleen maar een andere plek. Die afbraak is al lang geleden begonnen.